Zatürre Aşısı (Pnömokok Aşısı) Nedir? Kimlere Yapılır?

Zatürre Aşısı (Pnömokok Aşısı) Nedir? Kimlere Yapılır?

Zatürre Aşısı (Pnömokok Aşısı) Nedir? Kimlere Yapılır? konusu ile ilgili bilgi almak isterseniz Dahiliye Uzmanı Nagihan Akkaş ile iletişime geçebilirsiniz. Zatürre, yani tıbbi adıyla pnömoni, akciğer dokusunun mikrobik iltihaplanmasıyla ortaya çıkan ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Bu hastalık özellikle yaşlılarda, bebeklerde, kronik hastalığı olan kişilerde ve bağışıklık sistemi zayıf bireylerde ağır seyredebilir. Zatürreye neden olan en önemli bakterilerden biri Streptococcus pneumoniae’dir. Bu bakteriye karşı koruma sağlayan pnömokok (zatürre) aşısı, ölümcül olabilecek enfeksiyonları önlemede büyük bir rol oynar.

Bu makalede Dahiliye Uzmanı Dr. Nagihan AKKAŞ, pnömokok aşısının ne olduğunu, kimlere yapılması gerektiğini, ne zaman uygulanacağını ve olası yan etkilerini ayrıntılı bir şekilde anlatıyor.

Zatürre (Pnömoni) Nedir?

Zatürre, akciğer dokusunun enfeksiyon sonucu iltihaplanmasıdır. Bu durum, solunum yoluyla alınan mikroorganizmaların akciğerlere yerleşip çoğalmasıyla ortaya çıkar.
Belirtileri genellikle şu şekildedir:

• Yüksek ateş

• Şiddetli öksürük (bazen balgamlı)

• Göğüs ağrısı

• Nefes darlığı

• Titreme ve halsizlik

Tedavi edilmediği takdirde zatürre, özellikle yaşlılarda ve kronik hastalığı olan bireylerde ölümcül sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle korunma, tedaviden çok daha önemlidir.

Pnömokok (Zatürre) Aşısı Nedir?

Pnömokok aşısı, Streptococcus pneumoniae isimli bakteriye karşı koruma sağlayan bir aşıdır. Bu bakteri yalnızca zatürreye değil; aynı zamanda menenjit (beyin zarı iltihabı), orta kulak iltihabı, sinüzit ve sepsis (kan zehirlenmesi) gibi hastalıklara da neden olabilir.

Aşı, vücuda bakterinin zayıflatılmış veya etkisiz hale getirilmiş bir formunu tanıtarak bağışıklık sisteminin onu tanımasını sağlar. Böylece kişi ileride bu mikropla karşılaştığında, bağışıklık sistemi hızla tepki vererek enfeksiyonu önler.

Pnömokok Aşısı Türleri

Pnömokok aşısının iki ana türü vardır:

Bazı durumlarda doktorlar, önce PCV13 ardından PPSV23 aşısının yapılmasını önerebilir. Bu yöntem, daha geniş bir bağışıklık oluşturmak için tercih edilir.

Pnömokok Aşısı Kimlere Yapılır?

Pnömokok aşısı, belirli risk gruplarına yapılması gereken bir aşıdır.

1. 65 Yaş Üzeri Bireyler

Yaşla birlikte bağışıklık sistemi zayıflar. Bu nedenle 65 yaş üstü bireylerin zatürreye karşı korunması hayati önem taşır.

2. Kronik Hastalığı Olanlar

Aşağıdaki hastalıkları bulunan kişilerde zatürre riski yüksektir:

• KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı)

• Astım

• Şeker hastalığı (diyabet)

• Kalp hastalıkları

• Böbrek yetmezliği

• Karaciğer hastalıkları

• Kanser veya kemoterapi gören hastalar

3. Bağışıklık Sistemi Zayıf Olanlar

• Organ nakli olmuş kişiler

• HIV/AIDS hastaları

• Kortizon veya immünsüpresif tedavi görenler

4. Sigara İçenler ve Alkol Kullananlar

Sigara, akciğer dokusunu zayıflatarak bakterilerin yerleşmesini kolaylaştırır. Bu nedenle sigara içenlerin zatürre aşısı yaptırması önerilir.

5. Küçük Çocuklar (0-5 Yaş)

Bebekler ve küçük çocuklar zatürreye karşı çok hassastır. Bu nedenle rutin aşı takvimi içinde pnömokok aşısı da yer almaktadır.

Aşı Ne Zaman ve Kaç Defa Yapılır?

Pnömokok aşısının uygulanma zamanı yaşa ve sağlık durumuna göre değişir:

• Bebekler: 2., 4., 6. ve 12. ayda olmak üzere toplam 4 doz uygulanır.

• 65 Yaş Üzeri Yetişkinler: Bir kez PCV13, ardından en az 1 yıl sonra PPSV23 yapılır.

• Kronik Hastalar: Doktor önerisine göre, 5 yıl aralıklarla tekrar doz gerekebilir.

Aşı genellikle kas içine (deltoid bölgeye) uygulanır.

Pnömokok Aşısı Yan Etkileri Var mı?

Pnömokok aşısı genel olarak güvenlidir. Ciddi yan etkilere nadiren rastlanır. En sık görülen hafif yan etkiler şunlardır:

• Enjeksiyon yerinde ağrı veya kızarıklık

• Hafif ateş

• Halsizlik veya baş ağrısı

• Kas ağrısı

Bu etkiler genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Ciddi alerjik reaksiyonlar ise çok nadirdir.

Pnömokok Aşısı Zorunlu mu?

Türkiye’de pnömokok aşısı bebekler için zorunlu aşılardan biridir ve Aile Sağlığı Merkezlerinde ücretsiz olarak yapılmaktadır.
Yetişkinlerde ise zorunlu değildir; ancak risk grubundaki bireyler için güçlü şekilde tavsiye edilir. Özellikle 65 yaş üstü ve kronik hastalığı olan kişilerin aşıyı ihmal etmemesi gerekir.

Zatürreden Korunmak İçin Diğer Önlemler

Aşı, zatürreye karşı en etkili koruma yöntemidir; ancak tek başına yeterli değildir. Aşağıdaki önlemlerle hastalık riski daha da azaltılabilir:

• Sigara ve alkol kullanımını bırakmak

• Elleri sık sık yıkamak

• Dengeli beslenmek ve yeterli uyumak

• Grip aşısını her yıl yaptırmak (çünkü grip sonrası zatürre riski artar)

• Kalabalık ortamlarda maske takmak ve havalandırmaya dikkat etmek

Pnömokok Aşısı ile Grip Aşısı Arasındaki Fark

Birçok kişi zatürre aşısı ile grip aşısını karıştırır.

Her iki aşı da birbirini tamamlar niteliktedir. Özellikle yaşlılar ve kronik hastalığı olan bireylerde her iki aşının da yapılması önerilir.

 Zatürre Aşısı Hayat Kurtarır

Zatürre, özellikle risk grupları için ciddi ve ölümcül sonuçlar doğurabilen bir hastalıktır. Pnömokok aşısı, bu hastalığa karşı en etkili korunma yöntemlerinden biridir.
Dahiliye Uzmanı Dr. Nagihan AKKAŞ, özellikle 65 yaş üstü bireylerin ve kronik hastalığı olan kişilerin aşı yaptırarak bağışıklık sistemlerini güçlendirmeleri gerektiğini vurgulamaktadır.

Aşı hakkında en doğru bilgi ve kişisel değerlendirme için mutlaka bir dahiliye uzmanına veya aile hekimine başvurulmalıdır.