Zona Aşısı
Zona (herpes zoster), suçiçeği geçirmiş bireylerde yıllar sonra aynı virüsün (Varicella zoster virüsü) tekrar aktif hale gelmesiyle ortaya çıkan sinir ve cilt hastalığıdır. Genellikle vücudun tek tarafında, sinir hattı boyunca ağrılı döküntülerle kendini gösterir.
Kimler Risk Altındadır?
50 yaş üzeri bireyler
Bağışıklık sistemi zayıf olanlar
Kanser tedavisi gören hastalar
Organ nakli geçirmiş bireyler
Kronik hastalıkları olanlar (diyabet, KOAH, böbrek yetmezliği vb.)
Zona Aşısı Nedir?
Zona aşısı, herpes zoster virüsünün tekrar aktif hale gelmesini önlemek amacıyla geliştirilmiş bir aşıdır. Amaç, özellikle ileri yaşlarda görülen zona hastalığını ve buna bağlı komplikasyonları azaltmaktır.
Aşının Türleri
Zostavax:
Canlı zayıflatılmış virüs içerir
Tek doz uygulanır
Bağışıklığı baskılanmış kişilerde önerilmez
Shingrix:
Rekombinant (DNA teknolojisi ile üretilmiş) aşıdır
İki doz halinde uygulanır
Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde de kullanılabilir
Zona Aşısı Ne Zaman Yapılmalı?
Zona aşısı genellikle 50 yaş ve üzeri bireylere önerilir. Ancak bazı sağlık otoriteleri (örneğin CDC), 50 yaş altındaki bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler için de aşıyı önerebilir.
Zona Aşısının Etkinliği
Shingrix aşısı, zona gelişimini %90’ın üzerinde önler.
Ağrılı komplikasyonlardan biri olan postherpetik nevraljiye karşı da %85’ten fazla koruma sağlar.
Koruyuculuğu en az 7-10 yıl sürer.
Zona Aşısı Kimlere Önerilmez?
Şiddetli alerjik reaksiyon (anafilaksi) geçmişi olanlar
Hamile kadınlar
Akut enfeksiyonu olan bireyler (yüksek ateş gibi)
Canlı aşı için: Bağışıklığı baskılanmış bireyler (sadece Zostavax için geçerlidir)
Zona Aşısının Yan Etkileri
Genellikle hafif ve kısa sürelidir.
Aşı yerinde ağrı, kızarıklık, şişlik
Hafif ateş
Yorgunluk
Baş ağrısı
Kas ağrıları
Ciddi yan etkiler son derece nadirdir.
Zona Geçiren Kişilere Aşı Yapılır mı?
Evet. Zona geçirmiş kişiler de Shingrix aşısı olabilir. Ancak hastalık geçtikten sonra en az 1 yıl beklenmesi önerilir. Çünkü doğal bağışıklık zaten kısa süreli bir koruma sağlar.
Zona Aşısı Nerede Yapılır?
Zona aşısı;
Aile hekimlikleri
Enfeksiyon hastalıkları uzmanları
Özel hastaneler
Özel sağlık klinikleri
Bazı eczaneler (ön onaylı)
tarafından uygulanmaktadır.
Zona Aşısı Ücretli mi?
Türkiye’de zona aşısı henüz SGK kapsamında ücretsiz olarak karşılanmamaktadır. Aşılar özel olarak temin edilmekte olup fiyatı üretici ve sağlık kuruluşuna göre değişebilir.
Zona Aşısı Yaptırmak Neden Önemlidir?
Ağrılı bir hastalık olan zona, yaşam kalitesini ciddi oranda düşürür.
En sık görülen komplikasyon olan postherpetik nevralji, aylarca süren sinir ağrısına yol açabilir.
Aşı, hastalığı hem önler hem de hafif geçirme şansı tanır.
Özellikle yaşlı bireyler ve bağışıklığı baskılanmış kişiler için hayati öneme sahiptir.
Zona Aşısı ile Karıştırılmaması Gerekenler
Zona aşısı, suçiçeği aşısı ile aynı değildir.
Suçiçeği geçirmemiş kişiler için farklı bir bağışıklama programı gerekebilir.
Bağışıklama geçmişi bilinmeyen bireylerde doktor önerisiyle test yapılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Zona Aşısı Tekrar Gerekli mi?
Shingrix için iki doz yeterlidir. İlerleyen yıllarda gerekirse hatırlatma dozu önerilebilir. Zostavax için genellikle tek doz yeterlidir.
Aşı sonrası hemen günlük hayata dönülebilir mi?
Evet, aşının ardından kısa süreli izlem dışında hastanede kalmak gerekmez.
Covid-19 Aşısı ile aynı dönemde yapılabilir mi?
Evet. Ancak farklı kola yapılması ve aynı gün yapılmayacaksa 14 gün aralık bırakılması önerilir.
Dr. Nagihan Akkaş’tan Öneriler
“50 yaş üzerindeyseniz ya da bağışıklık sisteminiz baskılanmışsa zona aşısı sizi büyük bir ağrıdan koruyabilir. Hastalarımın sağlıklı yaş alabilmesi için bu tür koruyucu önlemleri almalarını özellikle öneriyorum. Aşı olmak için en doğru zamanı belirlemek adına mutlaka doktorunuza danışın.”
Aşı ile Korunun, Sağlığınızı Güvence Altına Alın
Zona, özellikle yaşlılık döneminde hayatı ciddi anlamda zorlaştıran, ağrılı ve tekrarlayıcı bir hastalıktır. Gelişen modern tıbbın sunduğu en etkili yöntemlerden biri olan zona aşısı, hem hastalıktan hem de komplikasyonlarından korunmanın güvenli ve etkili yoludur.