Çölyak Hastalığı Nedir
Çölyak Hastalığı Nedir? öğrenmek isterseniz Dahiliye Uzmanı Nagihan Akkaş’ı arayıp çölyak hastalığı hakkında bilgi edinebilirsiniz. Çölyak hastalığı, ince bağırsağın gluten adı verilen bir proteine karşı ömür boyu süren bağışıklık sistemi temelli hassasiyet geliştirmesiyle ortaya çıkan kronik bir sindirim sistemi hastalığıdır. Gluten; buğday, arpa, çavdar ve bazı durumlarda yulaf gibi tahıllarda bulunur. Çölyak hastalığı olan kişiler gluten tükettiklerinde bağışıklık sistemi ince bağırsağın iç yüzeyini kaplayan ve besinlerin emilimini sağlayan villus adı verilen yapıları tahrip eder. Villusların zarar görmesi, besinlerin emilimini bozarak birçok vitamin, mineral ve besin ögesinin eksikliğine yol açar.
Çölyak hastalığı, yalnızca bir sindirim sistemi sorunu olarak değil, çok yönlü belirtilerle seyreden sistemik bir hastalık olarak kabul edilmektedir. Dünya genelinde her 100 kişiden yaklaşık 1’inde görüldüğü düşünülmektedir.
Çölyak Hastalığının Nedenleri
Çölyak hastalığının kesin nedeni tam olarak bilinmese de ortaya çıkmasında genetik ve çevresel faktörler rol oynamaktadır.
Genetik yatkınlık: Çölyak hastalığı, özellikle HLA-DQ2 ve HLA-DQ8 genlerini taşıyan bireylerde daha sık görülmektedir.
Bağışıklık sistemi bozukluğu: Gluten tüketimi sonrası bağışıklık sisteminin anormal tepkisi hastalığın temel mekanizmasını oluşturur.
Çevresel faktörler: Çocukluk çağında geçirilen enfeksiyonlar, bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklikler, beslenme şekli ve stres hastalığın ortaya çıkışında etkili olabilir.
Çölyak Hastalığının Tanısı
Çölyak tanısı, detaylı bir öykü, fizik muayene, laboratuvar ve endoskopi bulgularının birlikte değerlendirilmesi ile konur.
Kan testleri: Anti-tTG (doku transglutaminaz antikoru), EMA (endomisyum antikoru) ve deamidated gliadin peptid (DGP) testleri en sık kullanılan serolojik testlerdir.
Endoskopi ve biyopsi: İnce bağırsaktan alınan biyopsi örneklerinde villuslarda hasar (atrofi) görülmesi tanıyı destekler.
Genetik testler: HLA-DQ2 veya HLA-DQ8 genlerinin varlığı hastalığa yatkınlığı gösterir ancak tanı için tek başına yeterli değildir.
Çölyak Hastalığının Tedavisi
Çölyak hastalığının bilinen tek tedavisi ömür boyu glutensiz beslenmedir.
Buğday, arpa, çavdar ve yulaf (bazı durumlarda) tamamen diyetten çıkarılmalıdır.
Pirinç, mısır, patates, nohut, mercimek, kestane, karabuğday gibi glutensiz besinler güvenle tüketilebilir.
Hazır gıdaların etiketleri dikkatle incelenmeli, gizli gluten içeren katkı maddelerine karşı uyanık olunmalıdır.
Diyetisyen desteği, hastaların yaşam kalitesini artırır ve besin eksikliklerinin önlenmesine yardımcı olur.
Glutensiz diyete başlandıktan sonra bağırsak mukozası yavaş yavaş iyileşir, belirtiler geriler ve komplikasyonların önüne geçilir.